บทที่ 15 กริยารูปให้กระทำ (Causative – しえき)

Causative Verbs

ในบทนี้เราจะมาเรียนรูปการผันคำกริยาเป็นรูปให้กระทำ หรือ ที่เรียกว่า しえき(使役)ซึ่งเป็นรูปประโยคที่แสดงว่า ใครสั่งให้ใครทำอะไร หรือถ้าในภาษาอังกฤษจะประมาณนี้ I made him do something ก่อนจะเข้าสู่วิธีการผันมาดูศัพท์กันก่อน

Vocabulary

  1. あげる (ru-verb) – to give; to raise  ให้ ; ยก
  2. くれる (ru-verb) – to give ให้แก่เรา
  3. 全部 【ぜん・ぶ】 – everything  ทั้งหมด ; สิ้นเชิง(ใช้ในประโยคปฏิเสธ)
  4. 食べる 【た・べる】 (ru-verb) – to eat กิน
  5. 着る 【き・る】 (ru-verb) – to wear สวมใส่(ท่อนบน เช่น เสื้อ)
  6. 信じる 【しん・じる】 (ru-verb) – to believe เชื่อ
  7. 寝る 【ね・る】 (ru-verb) – to sleep นอน
  8. 起きる 【お・きる】 (ru-verb) – to wake; to occur ตื่น
  9. 出る 【で・る】 (ru-verb) – to come out ออกมา
  10. 掛ける 【か・ける】 (ru-verb) – to hang แขวน
  11. 捨てる 【す・てる】 (ru-verb) – to throw away ทิ้ง
  12. 調べる 【しら・べる】 (ru-verb) – to investigate ตรวจสอบ
  13. 話す 【はな・す】 (u-verb) – to speak พูด คุย
  14. 聞く 【き・く】 (u-verb) – to ask; to listen ฟัง ถาม
  15. 泳ぐ 【およ・ぐ】 (u-verb) – to swim ว่ายน้ำ
  16. 遊ぶ 【あそ・ぶ】 (u-verb) – to play เล่น (เที่ยวเล่น)
  17. 待つ 【ま・つ】 (u-verb) – to wait คอย
  18. 飲む 【の・む】 (u-verb) – to drink ดื่ม
  19. 直る 【なお・る】 (u-verb) – to be fixed (ถูก)ซ่อมแซม
  20. 死ぬ 【し・ぬ】 (u-verb) – to die ตาย
  21. 買う 【か・う】 (u-verb) – to buy ซื้อ
  22. する (exception) – to do ทำ (ใช้เพื่อทำให้คำนามบางอย่างกลายเป็น กริยากลุ่มที่ 3 )
  23. 来る 【く・る】 (exception) – to come มา
  24. 先生 【せん・せい】 – teacher ครู (ใช้เรียก คุณหมอ ด้วย)
  25. 学生 【がく・せい】 – student นักเรียน
  26. 宿題 【しゅく・だい】 – homework การบ้าน
  27. たくさん – a lot (amount) มาก (ปริมาณ)
  28. 質問 【しつ・もん】 – question คำถาม ปัญหา
  29. 今日 【きょう】 – today วันนี้
  30. 仕事 【し・ごと】 – job งาน (คำนาม)
  31. 休む 【やす・む】 (u-verb) – to rest พักผ่อน หยุดพัก
  32. その – abbreviation of 「それの」 สิ่งนั้น (คำย่อของ それの)
  33. 部長 【ぶ・ちょう】 – section manager ผู้จัดการฝ่าย
  34. いい (i-adj) – good ดี
  35. 長時間 【ちょう・じ・かん】 – long period of time เวลาที่ยาวนาน
  36. 働く 【はたら・く】 (u-verb) – to work ทำงาน
  37. トイレ – bathroom; toilet ห้องน้ำ
  38. 行く 【い・く】 (u-verb) – to go ไป

การเปลี่ยนคำกริยาให้อยู่ในรูป ชิเอกิ - しえき เพื่อแสดงให้เห็นว่าคำกริยาคำนั้นใครเป็นผู้กระทำ โดยปรกติการใช้กริยาในรูปชิเอกิ ก็จะมีบริบทเพื่อบ่งบอกว่า(สั่ง)ให้ใครทำ-ทำอะไร ความสับสนอย่างหนึ่งเกี่ยวกับการใช้รูปชิเอกิ คือ มันอาจจะหมายถึงการอนุญาติให้ใครสักคนสามารถทำบางสิ่งบางอย่างได้อีกด้วย โดยไม่ว่าจะเป็นการสั่งให้ทำหรือการอนุญาติให้ทำ ทั้ง 2 ความหมายนี้ ก็อยู่ในกริยารูป ชิเอกิ เหมือนๆกัน แต่ยังดีว่าถ้าใช้รูปชิเอกิ มาผันรูป て แล้วตามด้วยกริยา 「あげる」 และ 「くれる」 จะมีความหมายว่า การอนุญาติให้ทำ ลองดูตัวอย่างเหล่านี้กัน

Verbs conjugated into the causative form are used to indicate an action that someone makes happen.  This verb is usually used in the context of making somebody do something. The really confusing thing about the causative verb is that it can also mean to let someone do something. Or maybe this is a different type of verb with the exact same conjugation rules. Whichever the case may be, a verb in the causative form can mean either making or letting someone do something. The only good news is that when the causative form is used with 「あげる」 and 「くれる」, it almost always means to “let someone do”.  There are the examples

  1. 全部食べさせた
    Made/Let (someone) eat it all.
    ให้กินให้หมด (สั่งให้ใครสักคน กินให้หมด)
  2. 全部食べさせてくれた
    Let (someone) eat it all.
    จะกินให้หมดเลยก็ได้นะ (อนุญาติให้กินหมดได้)
กฎการผันคำกริยาในรูปให้กระทำ (Causative Conjugation Rules)
เวลาที่เราจะผันคำกริยาให้อยู่ในรูป ชิเอกิ เราต้องทำให้คำกริยาอยู่ในรูปพจนานุกรม  (ru-verbs) ก่อน
Here are the conjugation rules for the causative form. All causative verbs become ru-verbs.

  • For ru-verbs: แทนที่ 「る」 ด้วย 「させる」. (ท่องไปเลย ชิเอกิ กริยากลุ่ม 2 –  ตัด หรุ เติม ซาเซหรุ)
  • For u-verbs: ผันแบบรูป 「ない」 แล้วแทนที่ 「ない」 ด้วย 「せる」 . (ผันรูป ないตัด ないเติม せる)
  • Exception Verbs: สำหรับกริยากลุ่ม 3

    1. 「する」 เปลี่ยนเป็น 「させる」
    2. 「くる」 เปลี่ยนเป็น 「こさせる」.
Sample ru-verbs
Plain Causative
食べ 食べさせる
させる
信じ 信じさせる
させる
起き 起きさせる
させる
掛け 掛けさせる
捨て 捨てさせる
調べ 調べさせる
Sample u-verbs
Plain Causative
させる
かせる
がせる
ばせる
たせる
ませる
らせる
なせる
わせる
Exception Verbs
Positive Causative
する させる
くる こさせる

ตัวอย่าง

นี่คือตัวอย่างของการใช้รูปให้กระทำ สังเกตุว่าบริบทของประโยคจะเป็นตัวบอกถึงความหมายของมันเอง ว่าคุณจะหมายถึงการสั่ง หรือ การอนุญาติ แต่จุดประสงค์ของเราจะสมมุติถึงการใช้ กริยารูปชิเอกิ ร่วมกับกริยา 「あげる」 และ 「くれる」(ください) ที่จะให้ความหมายว่า อนุญาติให้ทำได้ และ จะหมายความถึงการสั่งให้ใครสักคนทำ ถ้าไม่ได้ใช้ร่วมกับ กริยา 「あげる」 และ 「くれる」
Here are some examples using the causative verb. Context will usually tell you which is being meant, but for our purposes we will assume that when the verb is used with 「あげる」 and 「くれる」(ください) it means “to let someone do” while it means, “to make someone do” when used without it.

  1. 先生が学生に宿題をたくさんさせた
    Teacher made students do lots of homework.
    ครูสั่งให้นักเรียนทำการบ้านจำนวนมาก
  2. 先生が質問をたくさん聞かせてくれた
    Teacher let (someone) ask lots of questions.
    ครูให้ (ใครบางคน แต่ก็คงหมายถึงนักเรียน) สามารถถามคำถามต่างๆได้
  3. 今日は仕事を休ませてください
    Please let me rest from work today. (Please let me take the day off today.)
    วันนี้กรุณาให้ฉันหยุดงาน
    * การใช้ชิเอกิ กับ てください จะหมายถึงการขออนุญาติให้ผู้พูดเป็นผู้กระทำสิ่งนั้นเอง
  4. その部長は、よく長時間働かせる
    That manager often makes (people) work long hours.
    ผู้จัดการแผนกคนนั้น ทำงานถึงดึกดื่นบ่อยๆ

การขออนุญาติเพื่อให้ใครสักคนทำบางสิ่งบางอย่าง โดยปรกติก็จะใช้โครงสร้าง 「~てもいい」
When asking for permission to let someone do something, it is more common to use the 「~てもいい」 grammar.

  1. トイレに行かせてくれますか。
    Can you let me go to the bathroom? (Sounds like a prisoner)
    ให้ฉันเข้าห้องน้ำได้ไหม (ฟังแล้วเหมือนว่าเป็นนักโทษเลย)
  2. トイレに行ってもいいですか。
    Is it ok to go to the bathroom?
    ขอเข้าห้องน้ำหน่อยได้ไหม